Orucu Bozan ve Bozmayan Şeyler Nelerdir? Diyanet'e Göre Detaylı Rehber
Orucun Kuran'daki Yeri ve Sınırları
Oruç ibadetinin sınırları Kur'an-ı Kerim'de net bir şekilde çizilmiştir. Bakara Suresi 187. Ayette şöyle buyurulmaktadır: "Şafağın aydınlığı gecenin karanlığından ayırt edilinceye (tan yeri ağarıncaya) kadar yiyin, için. Sonra akşama kadar orucu tamamlayın." Bu ayet, orucun temel kuralını belirler. Peki, günlük hayatta karşılaştığımız hangi durumlar bu kuralı ihlal ederek orucu tehlikeye atar? Hangi durumlarda kaza, hangi durumlarda kefaret gerekir?
Orucu Bozan Durumlar Nelerdir?
Orucun temel şartı olan yeme-içme eyleminin bilerek ve isteyerek ihlal edilmesi orucu bozar. Kasıtlı olarak su içmek, yemek yemek, ağızdan alınarak mideye ulaşan her türlü gıda maddesini tüketmek orucu bozan hallerin en temel olanlarıdır. Bunun yanında sadece gıda maddeleri değil, vücuda şifa vermek veya beslemek amacıyla dışarıdan alınan bazı maddeler de orucu bozar.
Örneğin, ilaç yutmak, ağızdan hap veya şurup içmek doğrudan mideye ulaştığı için orucu bozar. Aynı şekilde besin değeri taşıyan, vücuda enerji ve gıda veren serumlar ve iğneler (vitamin takviyeleri vb.) yaptırmak orucu bozan hallerdir. Ayrıca, günümüzde yaygın olarak sorulan sigara içmek veya nargile kullanmak da kesinlikle orucu bozar. Çünkü bunlar bedene giren, keyif veren ve bilinçli olarak tüketilen maddelerdir.
Unutarak Yemek İçmek Orucu Bozar mı?
İslam dini, kasıt olmayan durumları genellikle affetmiş ve kullara büyük kolaylıklar sağlamıştır. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın fetvalarına göre, bir kimsenin oruçlu olduğunu tamamen unutarak, dalgınlıkla bir şeyler yiyip içmesi orucu bozmaz. Kişi oruçlu olduğunu hatırladığı an yeme ve içmeyi derhal bırakmalı, ağzında kalan lokmayı veya suyu yutmadan çıkarmalı, ağzını çalkalamalı ve orucuna kaldığı yerden devam etmelidir.
Peygamber Efendimiz (s.a.v) bu durumu "Allah'ın o kişiye bir yedirmesi ve içirmesi (ikramı)" olarak nitelendirmiştir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, kişinin gerçekten unutmuş olmasıdır. Hatırladıktan sonra yemeye veya içmeye devam etmek orucu bozar ve kaza gerektirir.
Orucu Bozmayan Bazı İstisnai Durumlar
Orucu bozduğu sanılan ancak Diyanet İşleri Başkanlığı fetvalarına göre orucu bozmayan birçok günlük durum bulunmaktadır. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz:
- Göz damlası veya kulak damlası kullanmak: Göze damlatılan ilaç, miktarının çok az olması ve mideye doğrudan bir yolunun bulunmaması sebebiyle orucu bozmaz. Aynı şekilde kulak zarı delik değilse kulak damlası da orucu bozmaz.
- Kan vermek: Vücuttan kan çıkması abdesti bozar ancak orucu bozmaz. Kan vermek veya hacamat yaptırmak orucu bozmaz. Ancak kişiyi çok güçsüz düşürecekse ve iftardan önce yapılması zorunlu değilse, iftardan sonraya bırakılması tavsiye edilir.
- Ağza su alıp çalkalamak: Abdest alırken veya serinlemek amacıyla ağza su alıp çalkalamak, boğazdan aşağı yutmamak şartıyla orucu bozmaz.
- Parfüm, kolonya sürmek: Parfüm, kolonya veya deodorant sıkmak, bunları koklamak orucu bozmaz. Ancak tütsü gibi katı dumanı olan maddelerin dumanını bilerek ve isteyerek içine çekmek orucu bozar.
- Duş almak, denize girmek: Serinlemek veya temizlenmek amacıyla duş almak, ağızdan ve burundan su yutmamak şartıyla denize veya havuza girmek orucu bozmaz.
- Diş fırçalamak: Diş macunu yutulmadığı sürece diş fırçalamak orucu bozmaz. Fakat macunun yutulma riski olduğundan, dişlerin imsak vaktinden önce fırçalanması daha uygundur.
Orucunuzu tutarken şüpheye düştüğünüz, özellikle astım spreyi, dilaltı hapı, endoskopi gibi özel tıbbi durumlarda her zaman Diyanet'in Alo 190 Fetva Hattı'na danışmanız veya resmi web sitesindeki güncel fetvaları takip etmeniz en doğrusudur. İbadetlerin tam ve eksiksiz yerine getirilmesi için bilgi sahibi olmak şarttır.